سهم کامل و نیمسهم
دو عضو نیمسهم میتوانند در یک دوره هرکدام بخشی از ظرفیت وام را دریافت کنند.
وام خانگی یا صندوق خانوادگی چیست؟
وام خانگی یک سازوکار پسانداز و تأمین مالی گروهی است. اعضای مورد اعتماد در بازههای منظم مبلغی پرداخت میکنند و پول جمعشده در هر دوره به یک عضو یا چند عضو تخصیص مییابد. این ساختار در جهان با عنوان Rotating Savings and Credit Association یا ROSCA و نامهای محلی مختلف شناخته میشود.
صندوق ممکن است خانوادگی، دوستانه، سازمانی یا میان همکاران تشکیل شود. موفقیت آن به توافق روشن، ثبت دقیق پرداختها، قابلیت پیگیری و تعهد اعضا وابسته است.
مدل سهم در صندوق خانوادگی
در مدل ساده، هر عضو یک سهم دارد و مبلغ پرداخت ماهانه همه برابر است. اما در عمل ممکن است یک نفر نیمسهم، دو سهم یا سهم دیگری داشته باشد. سامانه باید سهم را بهصورت عدد اعشاری نگهداری کند.
| عضو | تعداد سهم | پرداخت ماهانه با پایه ۵ میلیون | حق دریافت در کل دوره |
|---|---|---|---|
| علی | ۱ | ۵ میلیون تومان | یک وام کامل |
| مریم | ۰٫۵ | ۲٫۵ میلیون تومان | نیم وام |
| سارا | ۰٫۵ | ۲٫۵ میلیون تومان | نیم وام |
| رضا | ۲ | ۱۰ میلیون تومان | دو ظرفیت وام |
قابلیت متمایز: ظرفیت هر ماه میتواند بهجای یک برنده کامل، میان دو نیمسهم یا چند سهم کوچکتر تقسیم شود.
روشهای تخصیص وام خانگی
۱. نوبت ثابت از ابتدای دوره
نام دریافتکنندگان و ترتیب ماهها هنگام ایجاد صندوق مشخص و با تأیید اعضا قفل میشود. این روش کمترین ابهام را دارد و برای گروههایی مناسب است که اولویت اعضا از ابتدا معلوم است.
۲. قرعهکشی مساوی
هر سهم واجد شرایط یک شانس دارد. اعضایی که وام خود را کامل دریافت کردهاند از قرعههای بعدی کنار گذاشته میشوند.
۳. قرعهکشی وزنی یا امتیازی
وزن میتواند براساس سهم باقیمانده، مدت انتظار، خوشحسابی یا اولویت مورد توافق محاسبه شود. فرمول باید قبل از شروع دوره برای همه اعضا نمایش داده شود.
۴. رزرو یا اولویت قراردادی
برای نمونه، اعضا توافق میکنند نخستین وام به مدیر صندوق یا فردی با نیاز فوری برسد. این تصمیم باید بهعنوان رزرو آشکار ثبت شود، نه با دستکاری پنهانی قرعه.
۵. تخصیص اضطراری با رأی اعضا
در شرایط خاص، صندوق میتواند با رأیگیری و ثبت دلیل، نوبت یک عضو را تغییر دهد. تاریخچه تصمیم و موافقت اعضا باید حفظ شود.
شفافیت قرعهکشی و گزارش صندوق
- ثبت نسخه قواعد و فرمول امتیاز در زمان قرعهکشی.
- نمایش اعضای واجد شرایط و علت حذف اعضای دیگر.
- ذخیره وزن هر عضو و Seed یا شناسه اجرای قرعه.
- ثبت برنده، سهم تخصیصیافته و تأیید مدیر یا ناظر.
- عدم امکان حذف بیردپای تراکنشها و تصمیمهای صندوق.
- نمایش خلاصه عملکرد به همه اعضا براساس سطح دسترسی.
مدیریت پرداخت، اقساط و رسید
| وضعیت | معنا | اقدام پیشنهادی |
|---|---|---|
| در انتظار پرداخت | سررسید ایجاد شده اما مبلغ ثبت نشده است | ارسال یادآوری |
| رسید ثبتشده | عضو تصویر یا مشخصات واریز را ثبت کرده است | بررسی مدیر |
| تأییدشده | واریز با حساب صندوق تطبیق داده شده است | ثبت قطعی در دفتر عضو |
| پرداخت ناقص | بخشی از مبلغ پرداخت شده است | ثبت مانده و مهلت تکمیل |
| سررسید گذشته | پرداخت در موعد انجام نشده است | اعمال قاعده مورد توافق صندوق |
پیشگیری از اختلاف میان اعضا
- قواعد صندوق قبل از دریافت اولین مبلغ تصویب شود.
- مبلغ سهم، تعداد دوره، روش قرعه و شرایط خروج دقیق باشد.
- تغییر قواعد فقط با نصاب رأی مشخص انجام شود.
- رسیدها و وضعیت پرداخت برای عضو و مدیر قابل مشاهده باشد.
- تصمیمهای استثنایی مانند جابهجایی نوبت همراه با دلیل ثبت شوند.
- گزارش پایان دوره شامل کل دریافتی، پرداختی و وضعیت هر عضو تولید شود.
محصول باید در نسخه اولیه ابزار مدیریت یک صندوق خصوصی و دعوتمحور باشد و وجوه اعضا را نگهداری یا تضمین نکند. ورود به نگهداری پول، عضوگیری عمومی یا واسطهگری مالی نیازمند بررسی دقیق حقوقی و مقرراتی است.
امکانات پیشنهادی سامانه وام خانگی
چند صندوق و چند سهم
یک کاربر بتواند در چند صندوق عضو یا مدیر باشد و سهمهای متفاوت داشته باشد.
قرعه و رأیگیری
قرعه دستی، خودکار، وزنی، نوبت ثابت و رأی اعضا برای تصمیمهای خاص.
گزارش قابل خروجی
گردش عضو، وضعیت ماهها، بدهی، دریافت وام و خروجی Excel یا PDF.